Wat is social return?
Social return (vaak afgekort als SROI – Social Return On Investment) is een afspraak waarbij organisaties bij opdrachten, aanbestedingen of samenwerkingen een deel van de opdrachtsom inzetten voor maatschappelijke impact. Het doel van social return is om meer kansen te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk hierbij aan mensen met een arbeidsbeperking, langdurig werkzoekenden, statushouders, jongeren zonder startkwalificatie of mensen die vanuit een uitkering opnieuw willen deelnemen aan het arbeidsproces.
Social return wordt veel toegepast door overheden, gemeenten, provincies en grotere opdrachtgevers die niet alleen economische waarde willen realiseren, maar ook sociale meerwaarde willen creëren. Bij aanbestedingen wordt daarom vaak een social return-verplichting opgenomen. Bedrijven die de opdracht uitvoeren, moeten vervolgens aantonen hoe zij invulling geven aan deze maatschappelijke bijdrage.
Concreet betekent social return bijvoorbeeld dat een organisatie een percentage van de opdrachtwaarde inzet voor het aannemen van medewerkers uit de doelgroep, het aanbieden van leerwerkplekken of het samenwerken met sociale ondernemingen. Hierdoor ontstaat een directe koppeling tussen economische groei en maatschappelijke ontwikkeling. Organisaties dragen op deze manier actief bij aan inclusiviteit, participatie en duurzame werkgelegenheid.
Daarnaast biedt social return ook voordelen voor bedrijven zelf. Organisaties laten zien dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen serieus nemen en versterken tegelijkertijd hun positie bij aanbestedingen en samenwerkingen met publieke partijen. Social return wordt daardoor steeds vaker gezien als een structureel onderdeel van duurzaam ondernemerschap.
Social return voorbeelden
Er zijn verschillende social return voorbeelden die in de praktijk veel voorkomen. De invulling verschilt per sector, organisatie en opdracht, waardoor bedrijven flexibiliteit hebben in de manier waarop zij hun social return-verplichting uitvoeren.
Voorbeelden uit de praktijk
- Een bouwbedrijf dat via een aanbesteding een kandidaat uit het doelgroepregister in dienst neemt en intern opleidt tot vakmedewerker.
- Een ICT-organisatie die een leerwerktraject aanbiedt aan iemand met een arbeidsbeperking of een afstand tot de arbeidsmarkt.
- Een schoonmaakbedrijf dat stageplaatsen beschikbaar stelt voor jongeren die extra begeleiding nodig hebben richting werk.
- Een leverancier die een deel van het werk uitbesteedt aan een sociale onderneming met PSO-certificering.
- Een logistieke organisatie die samenwerkt met een re-integratiebureau om kandidaten duurzaam te begeleiden naar betaald werk.
- Een bedrijf dat opleidingsbudget inzet voor werknemers die extra ondersteuning nodig hebben om door te groeien binnen de organisatie.
Deze voorbeelden laten zien dat social return op meerdere manieren kan worden ingevuld. Het gaat niet alleen om het creëren van directe banen, maar ook om scholing, stageplaatsen, werkervaringsplekken, begeleidingstrajecten en ketensamenwerkingen. Juist die flexibiliteit maakt social return voor veel organisaties toegankelijk en haalbaar.
Steeds meer bedrijven kiezen ervoor om social return structureel onderdeel te maken van hun bedrijfsvoering. Hierdoor ontstaat niet alleen maatschappelijke impact, maar ook een inclusievere werkvloer waarin verschillende talenten samenkomen.
Social return in de regio
Social return in de regio krijgt vaak vorm via gemeenten, arbeidsmarktregio’s en regionale samenwerkingsverbanden. Gemeenten nemen bij aanbestedingen regelmatig social return-eisen op en werken samen met lokale werkgevers, sociaal ontwikkelbedrijven, onderwijsinstellingen en werk- en leerbedrijven. Hierdoor ontstaat een regionaal netwerk waarin organisaties ondersteuning krijgen bij het vinden, begeleiden en opleiden van geschikte kandidaten.
De regionale aanpak zorgt ervoor dat social return beter aansluit op de lokale arbeidsmarkt. Werkgevers kunnen hierdoor eenvoudiger in contact komen met kandidaten uit de eigen regio en sneller passende ondersteuning ontvangen. Tegelijkertijd profiteren werkzoekenden van extra kansen op werk, opleiding en persoonlijke ontwikkeling.
In veel regio’s is er daarnaast samenwerking met een bureau social return. Zo’n bureau ondersteunt organisaties bij het invullen van hun social return-verplichting en helpt onder andere met:
- – Het vinden van geschikte kandidaten;
- – Het opzetten van leerwerktrajecten;
- – Het begeleiden van werknemers en werkgevers;
- – Het administratief vastleggen van resultaten;
- – Het rapporteren van de behaalde social return-doelstellingen.
Door deze ondersteuning wordt de drempel voor bedrijven lager om op een praktische en effectieve manier invulling te geven aan social return. Vooral voor organisaties die nog weinig ervaring hebben met sociaal ondernemen kan deze begeleiding veel waarde bieden.
Daarnaast ontstaan er in steeds meer regio’s samenwerkingen tussen bedrijven onderling. Organisaties delen kennis, wisselen ervaringen uit en werken gezamenlijk aan maatschappelijke doelstellingen. Hierdoor groeit social return uit tot een belangrijk onderdeel van regionale economische ontwikkeling.
Waarom is social return belangrijk?
Social return is belangrijk omdat het maatschappelijke impact direct koppelt aan economische activiteit. Bedrijven en overheden investeren niet alleen in groei en dienstverlening, maar dragen tegelijkertijd actief bij aan inclusie, werkgelegenheid en talentontwikkeling.
Voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt biedt social return nieuwe kansen om werkervaring op te doen, vaardigheden te ontwikkelen en duurzaam aan het werk te gaan. Dit vergroot niet alleen hun financiële zelfstandigheid, maar ook hun sociale participatie en persoonlijke ontwikkeling.
Voor organisaties biedt social return eveneens voordelen. Bedrijven versterken hun maatschappelijke imago, bouwen aan een inclusieve organisatiecultuur en vergroten hun kansen bij aanbestedingen. Daarnaast zorgt een diverse werkvloer vaak voor nieuwe inzichten, meer innovatie en een sterkere betrokkenheid van medewerkers.
Ook opdrachtgevers profiteren van social return. Door sociale voorwaarden op te nemen in aanbestedingen kunnen gemeenten en overheden maatschappelijke doelstellingen realiseren zonder extra subsidies of losse projecten op te zetten. Economische investeringen leveren hierdoor direct sociale waarde op.
De verwachting is dat social return de komende jaren een steeds grotere rol gaat spelen binnen aanbestedingen en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Organisaties die nu al investeren in sociaal ondernemen en inclusieve werkgelegenheid lopen daarmee voorop in een arbeidsmarkt waarin maatschappelijke impact steeds belangrijker wordt.