Niet aangeboren hersenletsel: wat het is, welke gevolgen er zijn en ondersteuning via gemeente of UWV
Niet aangeboren hersenletsel (NAH) is schade aan de hersenen die ontstaat in de loop van het leven. Dat kan bijvoorbeeld komen door een beroerte, ongeluk, val, tumor, hersenontsteking, zuurstoftekort of andere medische oorzaak. De gevolgen van NAH verschillen sterk per persoon. Sommige gevolgen zijn direct zichtbaar, maar vaak merk je ze juist in denken, voelen, gedrag, energie of het uitvoeren van dagelijkse taken. Dat betekent niet dat je niets meer kunt, maar wel dat begrip, aanpassing en passende ondersteuning vaak belangrijk zijn.
Welke gevolgen van niet aangeboren hersenletsel zijn er?
NAH kan invloed hebben op verschillende onderdelen van het dagelijks leven. De impact hangt af van waar in de hersenen het letsel zit, hoe ernstig het letsel is en hoe iemand herstelt. Veelvoorkomende gevolgen zijn:
Cognitieve gevolgen: zoals problemen met geheugen, concentratie, overzicht houden, plannen, informatie verwerken of het uitvoeren van meerdere taken tegelijk.
Lichamelijke gevolgen: zoals vermoeidheid, krachtsverlies, verlamming, evenwichtsproblemen, hoofdpijn of moeite met bewegen en coördinatie.
Prikkelverwerkingsproblemen: waarbij geluid, licht, drukte of veel informatie tegelijk sneller te veel kan worden.
Emotionele en gedragsveranderingen: zoals sneller boos of verdrietig zijn, moeite met emotieregulatie, impulsiviteit of veranderingen in persoonlijkheid.
Communicatieproblemen: bijvoorbeeld moeite met spreken, woorden vinden, begrijpen of het volgen van gesprekken.
Onzichtbare gevolgen: zoals mentale vermoeidheid, overbelasting of tragere informatieverwerking, die voor anderen niet altijd direct merkbaar zijn.
De gevolgen van NAH kunnen tijdelijk zijn, maar ook langdurig of blijvend. Daarbij komt het vaak voor dat iemand op het ene moment meer aankan dan op het andere. Juist daarom is het belangrijk dat er goed wordt gekeken naar belastbaarheid, tempo en wat iemand nodig heeft om goed te functioneren.
Gemeente en UWV: wie doet wat?
Of je met de gemeente of het UWV te maken hebt, hangt af van jouw situatie en of je een uitkering ontvangt.
Gemeente
De gemeente is meestal betrokken als je:
- een bijstandsuitkering hebt, of
- ondersteuning nodig hebt richting werk, participatie of begeleiding.
De gemeente kan helpen met:
- begeleiding via een werkcoach of participatiecoach,
- re-integratietrajecten en ontwikkeltrajecten,
- ondersteuning richting passend werk of daginvulling,
- voorzieningen of begeleiding die deelname aan werk of participatie makkelijker maken.
UWV
Het UWV is vaak betrokken als je:
- een uitkering hebt zoals WIA, WAO of Wajong, of
- door ziekte of arbeidsongeschiktheid ondersteuning nodig hebt.
Het UWV kan helpen met:
- beoordeling van arbeidsvermogen of arbeidsongeschiktheid,
- advies over belastbaarheid, werk en re-integratie,
- voorzieningen of ondersteuning om werken mogelijk te maken,
- begeleiding via arbeidsdeskundigen of re-integratiepartijen.
